Home Santok
Santok

Muzeum Grodu w Santoku

 

     Santok, obecnie wieś gminna o charakterystycznym układzie tzw. „ulicówki” z przepięknymi widokami na zlewisko Warty i Noteci, swymi korzeniami sięga VIII wieku – czasów powstania najstarszego grodu.

     Swoje przysłowiowe „pięć minut” w historii Polski miał Santok (pradawny Sątok) w X, XI, XII wieku. Warowne położenie grodu, znajdującego się na szlaku handlowym, sprawiło, że stał się on kasztelanią i prepozyturą kościelną, a tym samym pełnił ważną rolę w tworzącym się państwie Mieszka I i Bolesława Chrobrego. To o Santoku pisał Gall Anonim, że jest „strażnicą i kluczem królestwa”.

     Od XIII wieku następował systematyczny upadek grodu.

     Zainteresowanie grodziskiem w Santoku spowodowało odsłonięcie jego fragmentów w wyniku prac ziemnych mających na celu poszerzenie koryta Warty. Miało to miejsce w latach osiemdziesiątych XIX wieku, ale pierwsze badania wykopaliskowe przeprowadziło Berlińskie Państwowe Muzeum Prehistoryczne dopiero w latach 1932–1934.

     Po drugiej wojnie światowej naukowcy z Instytutu  Historii Kultury Materialnej PAN z Poznania (obecnie Instytut Archeologii i Etnologii PAN) dwukrotnie prowadzili na grodzisku prace archeologiczne – w latach 1958–1965 i 1997–1999.

     W czerwcu 1978 roku otwarto w Santoku Muzeum Grodu, a wraz z nim wystawę archeologiczną, na której pokazano jego historię w oparciu o zabytki z badań wykopaliskowych z lat 1958–1965.

     W 2004 roku miał miejsce generalny remont budynku muzealnego, zaś w lutym 2005 roku otwarto wystawę „Dzieje Grodu w Santoku”. Wystawa ta, podobnie jak poprzednia, to wystawa archeologiczna oparta na znaleziskach pozyskanych z badań powojennych, ale poszerzona o dostępny zbiór zabytków poniemieckich. Wystawa zbudowana jest z jedenastu segmentów tematycznych, które za pomocą zabytków archeologicznych, map i rekonstrukcji rysunkowych pokazują świetność średniowiecznego grodu santockiego. ”Lokalizacja grodu”, „Santok jako emporium handlowe”, „Transport”, „Uzbrojenie” to tematy, które obrazują wielkość Santoka jako grodu obronnego, punktu – przeprawy, leżącej na przecięciu szlaków handlowych, a przede wszystkim ważnego ośrodka administracyjnego i kościelnego w tworzącym się państwie polskim. Życie codzienne w grodzie, wygląd chat mieszkalnych, zajęcia rzemieślnicze oraz zdobywanie pożywienia, przedstawiono prezentując kolejne zagadnienia: „Garncarstwo”, „Kowalstwo”, „Ubiór i tkactwo”, „Rybołówstwo i rogownictwo” oraz „Rolnictwo”. Wystawę kończą „Dalsze dzieje grodu”, opowiadające o utracie jego znaczenia, począwszy od XIII wieku. Kolejne etapy prac wykopaliskowych, lokalizację i wielkość wykopów archeologicznych przedstawiono na planach i zdjęciach dokumentujących „Historię badań archeologicznych”. Uzupełnieniem ekspozycji jest makieta grodu santockiego z XI/XII wieku, modele chat (plecionkowej i zrębowej) i kościoła św. Andrzeja oraz poglądowy profil archeologiczny z nawarstwień grodu. Wystawie towarzyszy prezentacja multimedialna o dziejach Santoka.

     Muzeum Grodu Santok znajduje się tuż przy przeprawie promowej. W sezonie wiosenno-letnim można zwiedzanie Muzeum połączyć z przeprawą na grodzisko.

     Obok wystawy stałej poświęconej dziejom grodu Muzeum oferuje również wystawy czasowe.

Małgorzata Pytlak, Stanisław Sinkowski

 





Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama